تفاوت درآمدهای مشاع و غیرمشاع در بانکداری؛ جامع‌ترین راهنمای منابع درآمدی بانک‌ها

در دنیای پیچیده امور مالی و بانکی، شناخت منابع درآمدی یک سازمان، اولین قدم برای درک مدل کسب ‌وکار آن است. بانک ‌ها برای بقا و رشد، تنها به یک منبع درآمدی تکیه نمی‌کنند، بلکه سبد درآمدهای خود را به دو دسته کلی «درآمدهای مشاع» و «درآمدهای غیرمشاع» تقسیم می‌کنند. تفاوت این دو در چیست و هر کدام چگونه بر سودآوری بانک تأثیر می‌گذارند؟ در این مقاله به بررسی دقیق و تخصصی این دو مفهوم می‌پردازیم.

درآمدهای مشاع چیست؟ (درآمدهای مبتنی بر مشارکت)

درآمدهای مشاع (Shared Incomes)، در واقع سودهایی هستند که بانک از طریق مدیریت سرمایه‌های مردم و مشارکت در فعالیت‌ های اقتصادی به دست می‌آورد. در این مدل، بانک نقش یک «واسطه مالی» را دارد.

فرآیند ایجاد درآمد مشاع به زبان ساده:

۱. جذب سرمایه: بانک از طریق دریافت سپرده ‌های مدت ‌دار از مشتریان، نقدینگی لازم را جمع‌آوری می‌کند.

۲. بهره‌وری از سرمایه: این سپرده ‌ها در کسب ‌وکارهای مختلف سرمایه‌گذاری شده یا در قالب تسهیلات (وام) به متقاضیان پرداخت می ‌شوند.

۳. کسب سود: درآمد مشاع از دو طریق ایجاد می‌شود:

– اختلاف نرخ سود (Net Interest Margin): تفاوتی که بین سود پرداختی به سپرده‌گذار و سود دریافتی از وام‌گیرنده وجود دارد.

– سود سرمایه‌گذاری: عایدی حاصل از سرمایه‌گذاری مستقیم بانک در پروژه‌های اقتصادی.

مثال: اگر بانک به سپرده‌گذاری سود ۱۰٪ بدهد و وام را با سود ۲۰٪ اعطا کند، این ۱۰٪ اختلاف، بخشی از درآمد مشاع بانک است.

درآمدهای غیرمشاع چیست؟ (درآمدهای خدماتی و کارمزدی)

برخلاف درآمدهای مشاع، درآمدهای غیرمشاع (Non-Shared Incomes) را می ‌توان «درآمدهای خدماتی» نامید. در این دسته، بانک در ازای ارائه یک خدمت خاص، تسهیل یک تراکنش یا ارائه مشاوره تخصصی، مبلغی را به عنوان «کارمزد» دریافت می‌کند. در اینجا، درآمد بانک وابسته به حجم تراکنش‌ها و کیفیت خدمات است، نه لزوماً نرخ سود.

برترین نمونه ‌های درآمدهای غیرمشاع در بانکداری:

برای درک بهتر، این خدمات را در دسته ‌های زیر بررسی می‌کنیم:

– خدمات تجاری و اعتباری: شامل خدمات اعتبار اسنادی (LC) و صدور ضمانت ‌نامه‌های بانکی.

– بانکداری مدرن: درآمدهای حاصل از خدمات بانکداری الکترونیک (اپلیکیشن‌ ها، درگاه‌ های پرداخت و کارت ‌های بانکی).

خدمات ارزی: کارمزد های مربوط به خرید و فروش ارز و حواله ‌های ارزی.

– خدمات امانی و اداری: کارمزد نگهداری اسناد و اوراق بهادار مشتریان در صندوق ‌های تخصصی.

– خدمات چک: کارمزد های مربوط به صدور و تایید انواع چک ‌ها.

چرا بانک‌ ها به دنبال افزایش درآمدهای غیرمشاع هستند؟

در اقتصاد مدرن، بانک ‌ها تلاش می‌کنند سهم درآمدهای غیرمشاع را افزایش دهند. دلیل آن چیست؟

چون درآمدهای مشاع با ریسک ‌های اعتباری (مثل عدم بازگشت وام) و نوسانات نرخ سود همراه هستند، اما درآمدهای غیرمشاع (کارمزدی)، درآمداتی پایدارتر و کم ‌ریسک‌تر هستند که مستقیماً از کیفیت خدمات بانک نشأت می‌گیرند.

جمع‌بندی 

به طور خلاصه، درآمدهای مشاع موتور محرک بانک از طریق مدیریت سرمایه‌ها هستند، در حالی که درآمدهای غیرمشاع بازوی خدماتی بانک برای ایجاد سودهای پایدار و کم‌ریسک می‌باشند. توازن بین این دو منبع درآمدی، کلید موفقیت و ثبات مالی هر مؤسسه اعتباری در بازار رقابتی امروز است.

گروه آموزشی ترازسازان برای درک بهتر  این مفهوم ویدئوی آموزشی ای را در آپارات ارائه کرده است.

https://www.aparat.com/v/yrvx0xs